τα 12 κυπριακά μαδριγάλια χρειάστηκαν την κιθαριστική γραφή του Χατζηελευθερίου

Ο κιθαριστής Νίκος Χατζηελευθερίου, έχει κάνει μια δουλειά-«πακέτο»: πήρε τα «12 Κυπριακά Μαδριγάλια» που συνέθεσε ο Μιχάλης Τρανουδάκης για φωνή και πιάνο και τους δίνει κιθαριστικό ύφος και φως: εργάστηκε για την διασκευή των έργων για κιθάρα και φωνή, τη ζωντανή παρουσίασή τους σε συναυλία, την ηχογράφηση των έργων και την έκδοση παρτιτούρας για όσους θελήσουν να τα εντάξουν στο ρεπερτόριό τους και να τα ερμηνεύσουν.

Διασκευές

Τα 12 Μαδριγάλια του Μιχάλη Τρανουδάκη, σε ποίηση άγνωστου κύπριου του 16ου αιώνα, είναι ένας κύκλος τραγουδιών. Δώδεκα ερωτικά τραγούδια σε μια γλώσσα που έρχεται από πολύ παλιά και τραγουδιέται σαν καινούργια. Ο συνθέτης εμπνεύστηκε το έργο στη μορφή ντούο για αντρική φωνή και κιθάρα, στο στυλ των αναγεννησιακών τραγουδιών. Την προσαρμογή του έργου για κιθάρα ανέλαβε ο Νίκος Χατζηελευθερίου.

Ηχογράφηση

Ο κύκλος τραγουδιών είναι έτοιμος και θα εκδοθεί σε CD το αμέσως προσεχές διάστημα από τις εκδόσεις «άπαρσις», όπως είπε ο Χατζηελευθερίου στο loaded.gr

Συναυλία

Η σελίδα loaded.gr έγραψε για τη συναυλία που θα πραγματοποιηθεί στις 27 Ιουλίου στη Σύρο με αφορμή το Φεστιβάλ Κιθάρας Ερμούπολης. Σε πρώτη εκτέλεση θ’ ακουστούν αυτά τα «12 Κυπριακά Μαδριγάλια» του Μιχάλη Τρανουδάκη για ανδρική φωνή και κιθάρα, στην προσαρμογή που έκανε ο Νίκος Χατζηελευθερίου.

Παρτιτούρες

Ο Νίκος Χατζηελευθερίου ετοιμάζει και την έκδοση της παρτιτούρας για τον μουσικό οίκο Panasmusic (αυτό που οι κιθαριστές κάνουν τα πάντα αλλά αφήνουν για το τέλος τις παρτιτούρες, είναι πολύ περίεργο. Και ο Γρηγορέας το ίδιο με τις διασκευές του Χατζιδάκι και ο Μαστοράκης το ίδιο με τις διασκευές του Μαρκόπουλου).

Διαβάστε τι είπε ο Νίκος Χατζηελευθερίου στο loaded.gr.

Μια άλλη σημαντική κιθαριστική προσωπικότητα, ο Άγγελος Νικολόπουλος, ο οποίος έχει επιμεληθεί τα καταπληκτικά παιδικά βιβλία «κιθαροζωγραφιές», είναι ο άνθρωπος που δημιούργησε το Φεστιβάλ Κιθάρας Ερμούπολης που θα φιλοξενήσει τα κυπριακά μαδριγάλια των Τρανουδάκη-Χατζηελευθερίου. Το φεστιβάλ διοργανώνεται κάθε Ιούλιο στην Ερμούπολη, την πανέμορφη πρωτεύουσα της Σύρου και των Κυκλάδων. Ξεκίνησε από τον Νικολόπουλο το 1994 και φέτος γιορτάζει τα 27 χρόνια συνεχούς διοργάνωσης.

musicArte: ο πρώτος διαγωνισμός με φυσικό ήχο μετά την κρίση της πανδημίας

Τα βραβεία και τους επαίνους, για τους διακριθέντες κιθαριστές, ανακοίνωσε η επιτροπή του διαγωνισμού κιθάρας musicArte, του πρώτου διαγωνισμού που έγινε δια ζώσης – μετά την κρίση της πανδημίας. Δείτε ποιοί νέοι και παιδιά απέσπασαν διακρίσεις στη σελίδα musicArte.

Η (κιθαριστική) εκδήλωση έγινε την Παρασκευή 18 Ιουνίου. Το Σάββατο 19 Ιουνίου έγινε ο διαγωνισμός για το πιάνο, η ανακοίνωση αποτελεσμάτων και οι απονομές. Ο φετινός διαγωνισμός ήταν αφιερωμένος στον Χαράλαμπο Εκμεκτσόγλου (1913-1990) και τον Θεόδωρο Αντωνίου (1935-2018). Η ομάδα musicArte αποφάσισε και πέτυχε να διοργανωθεί εκτέλεση μουσικής με φυσική παρουσία, δηλαδή με τον μοναδικό τρόπο που μπορεί η κιθάρα να δώσει όλη τη μαγεία της!

Η κριτική επιτροπή, ήταν ο Νίκος Μπαλογιάννης (πρόεδρος της επιτροπής κιθάρας), Yannis Tsanakaliotis (πρόεδρος επιτροπής πιάνου) και οι σολίστ και καθηγητές Aris Graikousis, Kostas Grigoreas, Alexandros Kalkos, Haris Kanellidis, Stathis Efstathios Oulkeroglou, Katerina Papadakou (την οποία οι «σελίδες κιθάρας» ευχαριστούμε θερμά για το φωτογραφικό υλικό που μας διέθεσε), Foteini Triantafyllou, Νίκος Χατζηελευθερίου.

Ο διακεκριμένος κιθαριστής Νίκος Χατζηελευθερίου, έγραψε για το κιθαριστικό μέρος του 1ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού κιθάρας της musicArte ότι η συμμετοχή ξεπέρασε κάθε προσδοκία από την Αθήνα και όλη την Ελλάδα με δεκάδες νέους να παίζουν μουσική για κιθάρα απ’ όλες τις εποχές και τα στυλ.

Κι ένα υστερόγραφο: Ο διαγωνισμός έλαβε χώρα στο «πάνοπλο» τεχνολογικά αμφιθέατρο των Εκπαιδευτηρίων Μαλλιάρα «Άρτεμις» το οποίο έχω επισκεφθεί πολλές φορές στο παρελθόν, με φίλους γονείς για να παρακολουθήσουμε τα παιδιά μας σε μουσικές εκδηλώσεις του σχολείου, με τη φροντίδα του μαέστρου Νίκου Μαλλιάρα.

Τώρα που έχει αποφοιτήσει ο γιος μου από το σχολείο αυτό, μπορώ και οφείλω να πω ότι πρόκειται για ένα καλό, μαζεμένο και οργανωμένο ιδιωτικό σχολείο που αξίζει την οικονομική επιβάρυνση της οικογένειας. Το σχολείο αυτό δεν έχει σχέση με νεοπλουτισμό, συνεργάζεται και υποστηρίζει γονείς και μαθητές χωρίς να τους «καλοπιάνει» ή να μοιράζει βαθμούς, δίνει προτεραιότητα στη μουσική και την τέχνη γενικά και έχει πολύ καλούς καθηγητές, οργανωμένο διοικητικό προσωπικό και διεύθυνση. Να τα λέμε κι αυτά!

νέος κιθαριστικός Χατζιδάκις από Γρηγορέα και Μουλουδάκη

Δύο … ευλογημένοι από τον Μάνο Χατζιδάκι κιθαριστές, ο Κώστας Γρηγορέας και ο Γιώργος Μουλουδάκης, τιμούν τον σπουδαίο συνθέτη με νέες ερμηνείες έργων του – χαιρόμαστε πολύ γι’ αυτό, όσοι αγαπάμε κιθάρα και Χατζιδάκι (και είμαστε πολλοί).

Κώστας Γρηγορέας

«Ο Κώστας Γρηγορέας είναι ένας από τους πιο προικισμένους Έλληνες κιθαριστές του καιρού μας. Σύγχρονος στην αντίληψή του για την κιθάρα και βαθιά καλλιεργημένος μουσικά…», έγραψε ο Χατζιδάκις στο «Τετράδιο για Κιθάρα».

«Ο Κώστας Γρηγορέας παίζει Μάνο Χατζιδάκι», τιτλοφορείται η νέα δουλειά του Κώστα Γρηγορέα. Όπως προστάζει η νέα ψηφιακή εποχή, το άλμπουμ μπορούμε να το ακούσουμε μέσω streaming στις πλατφόρμες του spotify (πρόκειται να ανέβει) και του youtube (είναι ήδη διαθέσιμο).

Ο Γρηγορέας, είχε κυκλοφορήσει το περίφημο «τετράδιο για κιθάρα«, όπου όμως ερμήνευε Χατζιδάκι σε διασκευές Τάσου Καρακατσάνη κι όχι δικές του. Η νέα κυκλοφορία, περιέχει 18 διασκευές Καρακατσάνη αλλά και 3 Γρηγορέα σε νέες εκτελέσεις-ηχογραφήσεις Γρηγορέα. Όλες είναι σόλο κιθάρα, εκτός από μία (Κεμάλ) που είναι ντουέτο με νέυ (Χάρης Λαμπράκης).

Η Περιμπανού, είναι το πρώτο κομμάτι στη συλλογή (διασκευή Γρηγορέα). Ακούστε και δεν ξέρω τι να πρωτοθαυμάσετε: τον γλυκό ήχο της μελωδίας στα καντίνια, το αλάνθαστο tempo, τη ροή της μουσικής, τις εναλλαγές της ευρηματικής κιθαριστικής ενορχήστρωσης, τη μελωδία που «σπαρταράει» στην επανέκθεση του θέματος. Παρτιτούρες γι’ αυτές τις διασκευές, δεν υπάρχουν, αν και ο Γρηγορέας έχει πει ότι θα τις ετοιμάσει.

Ο Γιώργος Μουλουδάκης, παρουσιάζει διαδικτυακά, μέσω της ιστοσελίδας – τηλεόρασης της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (GNO TV) έργα για κιθάρα στα οποία βασίστηκαν οι χορογραφίες του Β΄ Μέρους του 5ου Διαδικτυακού Φεστιβάλ της ΕΛΣ Θυμήσου, σώμα…

Ακούγονται τα έργα: Μάνος Χατζιδάκις, Κρητικός χορός, Ποιος είν’ τρελός από έρωτα, Σ’ αγαπώ (από το έργο Σουίτα για κιθάρα). Στο ίδιο ρεσιτάλ, μπορείτε να απολαύσετε και μουσική του Νίκου Κυπουργού, του Νίκου Μαμαγκάκη (αφιερωμένα στον Μουλουδάκη) αλλά και έργα του ίδιου του Γιώργου Μουλουδάκη.

Γιώργος Μουλουδάκης

Γιώργος Μουλουδάκης

Ο Χατζιδάκις έχει συνεργαστεί μαζί του και του έχει αφιερώσει το μοναδικό έργο του για το όργανο, την «σουίτα για κιθάρα».

Μπείτε στη σελίδα GNO TV της Εθνικής Λυρικής Σκηνής από αυτό τον σύνδεσμο για να ακούσετε το ρεσιτάλ του Μουλουδάκη (θα είναι ελεύθερα διαθέσιμο ως το τέλος του τρέχοντος έτους).

κιθαριστικά χρώματα: ο Μαστοράκης διασκευάζει και ερμηνεύει Μαρκόπουλο

Ο Βασίλης Μαστοράκης ετοιμάζει δίσκο με διασκευές των τραγουδιών του Γιάννη Μαρκόπουλου – και δεν είχαμε πάρει είδηση. Στο πρόσφατο ρεπορτάζ με τις ηχογραφήσεις κιθάρας, δεν είχαμε αναφερθεί στο σπουδαίο αυτό γεγονός – άλλη δουλειά δεν είχε ο Μαστοράκης να μας ενημερώνει για το τι κάνει. Τέλος πάντων, έστω και αργά μάθαμε τα ωραία νέα.

Να πούμε ότι εδώ και είκοσι χρόνια, ο Βασίλης Μαστοράκης, είναι συνεργάτης και επίλεκτο μέλος της ορχήστρας του Γιάννη Μαρκόπουλου. Είχα την τύχη να παρακολουθήσω συναυλία στο Ηρώδειο, προ πενταετίας, του συνθέτη μερικών από τα αριστουργήματα της σύγχρονης ελληνικής μουσικής, με τον Μαστοράκη στην κιθάρα, σε ένα σύνολο μιας μεγάλης ορχήστρας.

Ένα από αυτά τα αριστουργήματα (πραγματικά, δεν νομίζω ότι είναι υπερβολικός ο χαρακτηρισμός αυτός) είναι τα «χρώματα». Για την ακρίβεια, ο τίτλος του τραγουδιού είναι «Την εικόνα σου (χρώματα κι αρώματα)«, σύνθεση του 1972 του Γιάννη Μαρκόπουλου, σε στίχους Μιχάλη Κατσαρού, από «Τα τραγούδια του νέου πατέρα». Η υπέροχη διασκευή και ερμηνεία του Βασίλη Μαστοράκη, «τα σπάει».

Πως τα πληροφορηθήκαμε τα νέα; Ο Μαστοράκης ο οποίος με τιμά με τη φιλία του και τον οποίο έχω την τύχη να συναντώ στο ωδείο που εργάζομαι, δεν μου είχε πει κουβέντα. Από τη ραδιοφωνική εκπομπή «τα παιδιά του Πειραιά» στο Κανάλι 1 στους 90,4 μεγάκυκλους, του Παναγιώτη Φύτρα και της Σταυρούλας Μέντη ακούσαμε χθες Σάββατο τα υπέροχα νέα.

Από το αρχείο της εκπομπής αυτής, μπορείτε να ακούσετε τώρα αυτό το αριστούργημα (ναι, αριστούργημα). Θα περιμένουμε το άλμπουμ, αλλά δεν πειράζει, προς το παρόν έχουμε τα κιθαριστικά «χρώματα». Η κιθάρα, είναι ένα μαγικό όργανο, άλλη μια επιβεβαίωση…

Διαβάστε ακόμη:

για ορισμένους από τους σημαντικότερους έλληνες κιθαριστές που ακούμε και θαυμάζουμε

ο τρομπετίστας που ζωντάνεψε την αρχαία ελληνική λύρα

Έχει συμβεί ένα θαύμα: ο πρόγονος της κιθάρας που ξέρουμε σήμερα, η αρχαία ελληνική λύρα είναι σήμερα ένα… υπαρκτό όργανο, με ένα, στοιχειώδες έστω, ρεπερτόριο. Υπάρχει ενδιαφέρον γι’ αυτό το όργανο διεθνώς. Και στην Ελλάδα του σήμερα, πετύχαμε την απονομή του πρώτου διπλώματος: με τη βοήθεια μάλιστα του υπουργείου Πολιτισμού που έχει εδώ και δεκαετίες ξεχάσει στα συρτάρια του φλέγοντα θέματα μουσικών σπουδών – καλά, αυτό κι αν είναι θαύμα!

Η αρχαία ελληνική επτάχορδη λύρα

Την Παρασκευή 25 Ιουνίου, λοιπόν, πραγματοποιήθηκαν οι πιο ασυνήθιστες διπλωματικές εξετάσεις με την απονομή του πρώτου διπλώματος αρχαίας ελληνικής επτάχορδης λύρας στον κόσμο, στο Δημοτικό Ωδείο Νίκαιας – Αγίου Ιωάννη Ρέντη!

Υποψήφια του πρώτου διπλώματος ήταν η Ρόζα Φραγκοράπτη, από τη Θεσσαλονίκη, μουσικός και μουσικολόγος με μάστερ πάνω στην Αρχαία Ελληνική Μουσική από το πανεπιστήμιο της Κρεμόνα, η οποία όπως σημειώνει η Διεύθυνση του Ωδείου «μελέτησε με ανεξάντλητο πάθος, αμέτρητες ώρες την αρχαία λύρα, επί τέσσερα συνεχή χρόνια κτίζοντας μια δυνατή τεχνική και επιδεικνύοντας εξαιρετική μουσικότητα«.

Η επιτροπή στο δίπλωμα, ήταν οι διακεκριμένοι κιθαριστές Στέλιος Γκόλγκαρης (καλλιτεχνικός διευθυντής του Δημοτικού Ωδείου Νίκαιας – Ρέντη) και Βασίλης Μαστοράκης, η αρπίστα της Ορχήστρας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Άννα Δερμάνη, ο αρπιστής της ορχήστρας της ΕΡΤ και καθηγητής άρπας του Ωδείου Αθηνών Θοδωρής Ματούλας και ο σολίστας και καθηγητής της Λύρας στην Ακαδημία του Λονδίνου LPMAM Δρ. Νίκος Ξανθούλης.

Το πρόγραμμα των διπλωματικών εξετάσεων της Ρόζας Φραγκοράπτη και ο τίτλος του διπλώματός της

Δείτε πατώντας τα κουμπιά παρακάτω, κάποια πολύ μικρής διάρκειας βίντεο, από το πρόγραμμα των διπλωματικών εξετάσεων της Ρόζας Φραγκοράπτη τα οποία οι «σελίδες κιθάρας» ζήτησαν και ευγενικά μας παραχώρησε ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Δημοτικού Ωδείου Νίκαιας – Ρέντη Στέλιος Γκόλγκαρης.

ποιος είναι ο Νίκος Ξανθούλης

Η αρχαία ελληνική επτάχορδη λύρα, μετά από 1.600 χρόνια σιωπής ακούστηκε πάλι, στις πρώτες παγκοσμίως διπλωματικές εξετάσεις χάρη στις προσπάθειες του Ξανθούλη. Ποιος είναι όμως αυτός ο Ξανθούλης;

Ο Δρ Νίκος Ξανθούλης είναι συνθέτης, Επιστημονικός Συνεργάτης της Ακαδημίας Αθηνών, Καλλιτεχνικός Σύμβουλος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και Αντεπιστέλλον Μέλος του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου της Αμερικής.

Υπηρέτησε για 25 χρόνια ως κορυφαίος Α’ τρομπετίστας της Ορχήστρας της ΕΛΣ από το 1984 έως το 2009. Από το 2009 έως το 2012 υπήρξε  υπεύθυνος των Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του ίδιου οργανισμού.

Ως σολίστ και ως συνθέτης έχει παρουσιασθεί σε πάνω από 30 χώρες. Υπήρξε καλλιτεχνικός διευθυντής των Μουσικών Συνόλων της ΕΡΤ από το 2014 έως το 2015. Διευθυντής στο Δημοτικό Ωδείο Καλαμάτας και στο ΔΗΠΕΘΕ Καλαμάτας. Έχει εκδώσει δεκατρείς προσωπικούς δίσκους και συμμετείχε σε άλλους τέσσερις ομαδικούς.

Συνθετικά έχει ασχοληθεί κυρίως με τις παιδικές όπερες δύο από τις οποίες έχουν ανέβει στην Εθνική Λυρική Σκηνή και με τη μουσική για το Αρχαίο Θέατρο. Έχει συνεργαστεί με την Ασπασία Παπαθανασίου (επί δεκαετία) και με την Άννα Συνοδινού (Φεστιβάλ Αθηνών- Επιδαύρου).

Το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Αμερικής του έχει απονείμει τη διάκριση Kress Luctureship δύο φορές για την έρευνά του πάνω στην Αρχαία Ελληνική Μουσική δύο φορές: το 2012-13 όπως επίσης και για το ακαδημαϊκό έτος 2017-18 κάνοντας διαλέξεις-κοντσέρτα στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της Αμερικής (Berklee College, Stanford, Honolulu κ.α.). Το Νοέμβριο του 2016 προσκλήθηκε και παρουσίασε τη δουλειά του στην Ιστορική Σχολή του Πανεπιστημίου Λομονόσοβ της Μόσχας.

Τα τελευταία δέκα χρόνια έχει αφιερωθεί στη μελέτη της αρχαίας ελληνικής λύρας για την οποία έγραψε το πρώτο σολιστικό έργο μετά από 1600 χρόνια σιωπής, «κοντσέρτο για αρχαία λύρα και συμφωνική ορχήστρα» το οποίο παρουσίασε στην Πολωνία (Γελένια Γκούρα) και στο Βερολίνο ( 30 και 31 Δεκεμβρίου 2015).

Η Αντιγόνη για την οποία έγραψε τη μουσική και παίζεται για 6η συνεχή χρονιά στο θέατρο Luna της Μόσχας συγκαταλέγεται στις 5 καλύτερες κλασικές παραστάσεις της Ρωσίας. Από το 2017 το Κρατικό Μουσικό Θέατρο της Συμφερούπολης ανέβασε τις Τρωάδες με συνοδεία συμφωνικής ορχήστρας και το έργο έχει πλέον συμπεριληφθεί στο ρεπερτόριο του θεάτρου. Το καλοκαίρι του 2018 οι «Τρωάδες» κέρδισαν το θεατρικό Γκραν Πρι της Μόσχας ως η καλύτερη κλασική παράσταση της Ρωσίας.

Το Μάϊο του 2018 παρουσίασε την πρώτη παγκοσμίως μέθοδο εκμάθησης αρχαίας ελληνικής επτάχορδης λύρας σε δίγλωσση έκδοση (ελληνικά – αγγλικά). Τον Μάιο του 2019 έγραψε την μουσική για τον Οιδίποδα Τύραννο που ανέβηκε στο Ακαδημαϊκό Θέατρο του Βλαδιβοστόκ. Το 2020 στο ίδιο θέατρο ανέβηκε η παράσταση «Μαιτρ και Μαργαρίτα» του Μπουλγκάκοβ με δική του μουσική.

Η πρόταση που κατέθεσε στο υπουργείο Πολιτισμού για την αναγνώριση της αρχαίας λύρας ως όργανο ισότιμο με τα άλλα υποστηρίχθηκε από τον καθηγητή Κλασικών Σπουδών της Οξφόρδης Armand D’ Angour, τον πρόεδρο της Παγκόσμιας Εταιρείας για την Αρχαία Ελληνική και Ρωμαϊκή Μουσική (MOISA) καθηγητή Angelo Meriani, την καθηγήτρια διεύθυνσης Ορχήστρας στο Ωδείο Τσαϊκόφσκι, μαέστρο Μαρία Μακσιμτσούκ και τον σπουδαίο ερμηνευτή αρχαίων οργάνων Yerko Lorka.

στο Πεκίνο γεννήθηκε το πάθος για την αρχαία ελληνική λύρα

Ο Δρ. Νίκος Ξανθούλης στην εφημερίδα «Κοινωνική«, είπε για την προσπάθειά του:

«Το 2017 βρέθηκα απεσταλμένος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Πεκίνο να παίξω σε μια συναυλία στην Απαγορευμένη Πόλη. Το Κεντρικό Ωδείο της Κίνας (όπως λέγεται το ανώτατο Μουσικό – Εκπαιδευτικό Ίδρυμα της Κίνας) ζήτησε από την πρεσβεία μας να μεσολαβήσει ούτως ώστε να διδάξω σε ένα τρίωρο σεμινάριο την αρχαία Ελληνική μουσική. Μετά το τέλος του σεμιναρίου με προσέγγισαν πολλοί σπουδαστές και με ρώτησαν που μπορούν να σπουδάσουν λύρα στην Ελλάδα. Έτσι συνειδητοποίησα για πρώτη φορά ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να γίνει το παγκόσμιο κέντρο σπουδής αυτού του οργάνου που μέχρι σήμερα αποτελεί το σύμβολο της Δυτικοευρωπαϊκής Μουσικής και βγαίνει τώρα από την σιωπή μετά από 1600 χρόνια.

Από τότε δούλεψα σκληρά καταγράφοντας όλη αυτήν την δουλειά που έχω κάνει τα τελευταία δέκα χρόνια. Έγραψα μια δίγλωσση μέθοδο εκμάθησης αρχαίας Ελληνικής Επτάχορδης Λύρας και εξέδωσα έναν δίσκο με σόλο λύρα. Ανέβασα τις σημαντικότερες στιγμές της πορείας στο youtube (κοντσέρτα με ορχήστρες, ρεσιτάλ, διαλέξεις σε πάνω από 30 χώρες) και πριν από έναν μήνα υπέγραψα συμβόλαιο με την νέα Ακαδημία του Λονδίνου (London Performance Academy of Music) για διαδικτυακά μαθήματα λύρας αλλά και σύνθεσης. Όμως, θεωρώ πως τα πράγματα πρέπει να γίνονται στη χώρα τους αλλιώς δεν έχουν λόγο ύπαρξης. Έτσι κατέθεσα στο Υπουργείο Πολιτισμού ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα σπουδών αντίστοιχο με τα προγράμματα των άλλων δυτικοευρωπαϊκών οργάνων που διδάσκονται στα ωδεία και στα πανεπιστήμια. Χαίρομαι που υπήρξε άμεση αντίδραση από τις υπηρεσίες του ΥΠΠΟ και άρχισε η διαδικασία αναγνώρισης της λύρας.

Θέλω να ευχαριστήσω από καρδιάς τον Διευθυντή του Δημοτικού Ωδείου Νίκαιας – Αγ. Ιωάννου Ρέντη κύριο Γκόλγκαρη για τον ενθουσιασμό που έδειξε για να οργανωθεί η εξεταστική επιτροπή και ολόκληρη η πλήρης διαδικασία διπλωματικών εξετάσεων. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τόσο δικά μου κομμάτια όσο και άλλων συνθετών που με πολλή αγάπη ανταποκρίνονται στο κάλεσμα για τη δημιουργία ρεπερτορίου. Το ότι οι πρώτες διπλωματικές εξετάσεις της λύρας γίνονται στο Δημαρχείο της Νίκαιας καταδεικνύει την επιθυμία του Δήμου μας να πρωτοπορήσει ενεργά στον Πολιτισμό».

η αρχαία ελληνική λύρα – η δομή, οι έρευνες για το όργανο και η ιστορία του

Ζητήσαμε από τον κ. Ξανθούλη και παραχώρησε ευγενικά στις «σελίδες κιθάρας» ένα τεκμηριωμένο αλλά και απλό κείμενο που να μας πληροφορεί τι είναι αυτή η αρχαία ελληνική λύρα που την ξέρουμε μόνο από φωτογραφίες σε αγγεία και από αρχαία ευρήματα.

Διαβάστε το πολύ ενδιαφέρον αλλά και απλό στην κατανόησή του κείμενο εδώ:

ταξίδι στην εποχή του Fransisco Tarrega με τη μηχανή του χρόνου του Andrew York

Ο αμερικανός μουσικός Andrew York, αυτή η κιθαριστική θεότητα, που έχει ανεβάσει τη σύγχρονη κιθάρα σε νέα ύψη με τις συνθέσεις και τις ερμηνείες του, έγραψε ένα υπέροχο κομμάτι που το ονόμασε «πορτραίτο του Tarrega».

Ερμηνεύει ο ίδιος παίζοντας με την κιθάρα του Tarrega Antonio de Torres του (μακρινού;) έτους 1883 σε μια ηχογράφηση κορυφαίας ποιότητας του Guitar Salon International.

Μπορούμε να απολαύσουμε αμέσως τώρα αυτή την εξαίσια μουσική που έγραψε ένας εκπληκτικός μουσικός ως «φόρο τιμής» στον θρυλικό Tarrega, παίζοντας με μια ιστορική κιθάρα – ευχαριστούμε την τεχνολογία, τη ΔΕΗ, τη vodafone, τον ζούκερμπεργκ και ότι άλλο θέλετε για το delivery αυτού του δώρου. Όλα αυτά έγιναν σήμερα, 22 Ιουνίου 2021.

Φωτογραφία: το οπισθόφυλλο από το παλιό βιβλίο που έχω από τα μαθητικά μου χρόνια, Doce Composiciones para guitarra, Ricordi Americana, Buenos Aires, Fransisco Tarrega. Το εξώφυλλο έχει διαλυθεί από τη φθορά του χρόνου.

ελληνικά παιδικά βιβλία της κιθάρας

Η επιλογή του βιβλίου για τους μικρούς μαθητές της κιθάρας, είναι θέμα του δάσκαλου. Μετά από λίγα μαθήματα γνωριμίας με τον μικρό μαθητή του δημοτικού, κάθε δάσκαλος επιλέγει το κατάλληλο βιβλίο ή τον συνδυασμό βιβλίων που θα οδηγήσει τον μαθητή του στα πρώτα βήματα.

Το πρώτο βιβλίο είναι το πιο σημαντικό. Εγώ το έχω ακόμη στη βιβλιοθήκη μου. Είναι όμως πλέον ξεπερασμένο. Θα σας παρουσιάσω όλα τα καλά βιβλία που κυκλοφορούν σήμερα και τα ξέρω γιατί τα έχω δουλέψει. Τα βιβλία αυτά είναι όλα φτιαγμένα από πολύπειρους και διακεκριμένους Έλληνες κιθαριστές. Πριν τα δείτε όμως, με τα εξώφυλλά τους, θα γράψω τα συμπεράσματα από την δική μου μικρή εμπειρία, διδάσκοντας εδώ και μια δεκαετία:

Πρώτον, δεν είναι όλοι οι μαθητές δημοτικού «το ίδιο»: Έχει τεράστια απόσταση ένα «δευτεράκι» με ένα «πεμπτάκι». Αρκετοί από τους «μεγάλους» του δημοτικού, αν δουν πολύ παιδικά σχέδια στο βιβλίο… προσβάλλονται. Λένε – από μέσα τους – «τι μου έδωσε τώρα αυτός, να διαβάζω πεταλουδίτσες και ποντικάκια, δεν βλέπει ότι είμαι μεγάλος;».

Δεύτερον, κάθε παιδί είναι ξεχωριστό: Ορισμένα χαίρονται πολύ με τα παιδικά τραγούδια και δεν θέλουν να φύγουν από αυτό το ρεπερτόριο ακόμη κι όταν πρέπει. Άλλα παιδιά, δυσκολεύονται οπότε μένουν στο απλό ρεπερτόριο και σε απλά κομμάτια. Εκεί χρειάζονται αλλά βιβλία και παρτιτούρες πιο «σοβαρές» (χωρίς «ζωγραφιές για μωρά»).

Τρίτον, κανένα βιβλίο δεν είναι τέλειο: Μερικά κομμάτια είναι ωραία και άλλα είναι αδιάφορα. TIP: Αν δυσφημίσει ο δάσκαλος ένα μέτριο κομμάτι, τότε θα μπορεί να… διαφημίσει ένα άλλο και να «σπρώξει» το μαθητή στη μελέτη της «καλής παρτιτούρας», αφήνοντας στην άκρη «αυτό που δεν μας αρέσει». Είναι ποτέ δυνατόν να παίξει ένας Ολυμπιακός τον ύμνο του Παναθηναϊκού; Όχι βέβαια… Στις περιπτώσεις που ζητήματα τεχνικής το επιβάλουν δεν γίνεται και πολλή συζήτηση: Θα μελετηθεί αυτό που είναι απαραίτητο για την πρόοδο του παιδιού.

Τέταρτον, συζήτηση για νότες του βιβλίου που μπορούν να αλλάξουν: Σε κάποιες περιπτώσεις, η κουβέντα για τροποποίηση της παρτιτούρας είναι πολύ δημιουργική, οξύνει τη φαντασία του παιδιού και νιώθει ευθύνη που θα επιλέξει το καλύτερο, βάζοντας π.χ. ένα ρε στη θέση ενός σολ ή αντικαθιστώντας δύο όγδοα του σολ με ένα σολ διάρκειας ενός τετάρτου. Και γράφει την αλλαγή μόνο του πάνω στο βιβλίο.

Πέμπτον, το βιβλίο δεν προχωρά συνεχώς με τη σειρά: Αν και είναι γενικά δομημένα με σειρά δυσκολίας τα κομμάτια, πολλοί μαθητές έχουν ενδιαφέρον να παίξουν κάτι που είναι γι’ αργότερα. Ζήτω η αναρχία λοιπόν! (εντάξει, με μέτρο). Και ίσως διαλέξουν μόνοι τους ένα κομμάτι που άκουσαν και τους έκανε θετική εντύπωση. Ή ίσως να αποφύγουν κάποιο επειδή «είναι δύσκολο» ή επειδή «είναι μεγάλο». Πάντως έρχονται πιο κοντά στην ύλη του βιβλίου.

Έκτον, το βιβλίο… ενός άλλου μαθητή είναι επίσης χρήσιμο: Όταν μπαίνει στην αίθουσα ένας μαθητής, καλό είναι να ακούει για 2-3 λεπτά τι παίζει ο προηγούμενος, αν υπάρχει «ηλικιακή γειτνίαση» – στο περίπου έστω. Αφήστε που μπορεί να δημιουργηθεί κι ένα «παρεάκι». Ο ένας μαθαίνει απ’ τον άλλον. Και ακούει μια άλλη κιθάρα, όχι μόνο του δάσκαλου.

Έβδομον, το βιβλίο μπορεί να γίνει έμπνευση για μια «σύνθεση»: Έχει πολύ ενδιαφέρον να γίνουν οι αρχάριοι μαθητές μικροί συνθέτες. Να γράψουν μόνοι τους μια παρτιτούρα. Τα πάντα. Από το κλειδί του σολ, το μέτρο, να υπολογίσουν τις αξίες κάθε μέτρου, να βάλουν όγδοα, τέταρτα, μισά και ολόκληρα, να βάλουν σύμβολα δεξιού και αριστερού χεριού, να βάλουν τίτλο στη σύνθεσή τους και φυσικά να το παίξουν… στο επόμενο μάθημα. Ά, και καλό είναι να χρησιμοποιούν την κιθάρα σαν γραφείο, με την πλευρά των χορδών προς τα κάτω – άλλο ένα μοναδικό χαρακτηριστικό του οργάνου, για το οποίο μπορούν να μας ζηλεύουν οι φλαουτίστες ή οι βιολιστές!

Όγδοον, τα πρώτα κομμάτια του βιβλίου είναι τα πιο σημαντικά: Μετά από μερικούς μήνες, ο μαθητής είναι ωραίο να επιστρέφει σε αυτά. Παίζοντας πλέον με άνεση τα απλούστερα πράγματα που μάθαινε «παλιά», ακόμη και ανοιχτές χορδές, νιώθει αυτοπεποίθηση, βλέπει στον εαυτό του την πρόοδο που έχει κάνει και παίρνει δύναμη γι’ αυτό που έρχεται. Όταν μάλιστα η αναδρομή γίνεται σε φάσεις που το παιδί είναι κουρασμένο ή ανήσυχο πως δεν τα καταφέρνει, είναι ακόμη καλύτερες οι πρώτες σελίδες. Σε αυτές τις περιπτώσεις της ανησυχίας, ένα ωραίο κόλπο είναι «κρατήστε την κιθάρα ανάποδα»: χτυπάτε τις χορδές με το αριστερό και πιέζετε στα τάστα με το δεξί, να δείτε πως ήσασταν όταν ξεκινήσατε…

Ένατον, το βιβλίο λειτουργεί ως αφορμή για λίγη ιστορία της μουσικής: Είναι ευκαιρία, πάνω στο μικρό ρεπερτόριο, να γίνεται αναφορά στο μουσικό κομμάτι. Αν είναι ο «ύμνος της χαράς», είναι πρώτης τάξης ευκαιρία να μάθει το παιδί για τον Μπετόβεν (κι ας μην είναι «κιθαριστικός» συνθέτης), τον Μότσαρτ που έγραφε μουσική από 5-6 ετών, τον Μπαχ: ο κορυφαίος συνθέτης όλων των εποχών που περιμένει όλους «στη γωνία» να μας… ταλαιπωρήσει και να μας οδηγήσει στην μαγεία της μουσικής του. Ή ο Χατζιδάκις, ο Θεοδωράκης, Λοΐζος, ο Σαββόπουλος για παράδειγμα.

Δέκατον, δεν σκέφτομαι κάτι, αλλά η φαντασία του παιδιού θα μας συμπληρώσει: Το μάθημα είναι μια ανοιχτή και ζωντανή διαδικασία. Ο μαθητής πολλές φορές με τις ερωτήσεις του μας οδηγεί σε καινούργια μονοπάτια. Θυμάμαι όταν έκανα το ένα και μοναδικό μάθημα κιθάρας στο γιο μου όταν ήταν μικρούλης (συνέχισε τα μαθήματά του… αλλά όχι με μένα): προσπαθούσα να του μάθω τη «γαλήνη» από το παιδικό βιβλίο της κιθάρας του Ασημακόπουλου. Είχε νευριάσει που δεν μπορούσε να τα καταφέρει και το κομμάτι μετονομάσθηκε σε «πίεση». Αν τον ακούγατε τι απίστευτα πράγματα παίζει σήμερα…

τα βιβλία

Ας πάμε τώρα στα παιδικά βιβλία της κιθάρας τα οποία έχουν επιμεληθεί σπουδαίοι Έλληνες κιθαριστές. Ξεχωρίζω τις «Κιθαροζωγραφιές» του Άγγελου Νικολόπουλου – με το πράσινο εξώφυλλο, το πρώτο βιβλίο της σειράς, ενώ μπορεί να συμπληρωθεί και με το δεύτερο, με το κόκκινο εξώφυλλο (το γαλάζιο, δεν είναι και τόσο αποτελεσματικό). Το βιβλίο αυτό είναι καλό για μικρούς μαθητές, ας πούμε τετάρτης-πέμπτης δημοτικού, γενικώς.

Για πιο μικρά παιδιά, το καλύτερο βιβλίο (πάντα κατά τη γνώμη μου, αυτή γράφω!), είναι «Το Μικρό Ρεσιτάλ» του Ευάγγελου Μπουντούνη. Δίνει περισσότερο χρόνο στο δάσκαλο να μάθει το παιδί τα απολύτως στοιχειώδη στην τεχνική της κιθάρας. Και προσφέρει μια δεύτερη κιθάρα συνοδείας που βοηθά το παιδί να παίζει ντουέτο, να έχει καλύτερο έλεγχο στο ρυθμό, να ακούσει ένα επεξεργασμένο και πιο ολοκληρωμένο μουσικό αποτέλεσμα.

Ένα σπουδαίο πρώτο βιβλίο που μπορεί να κρατήσει ένα μαθητή αρκετό καιρό με ενδιαφέρον μουσικό περιεχόμενο και φυσικά αρτιότατο από κάθε άποψη, έχει την υπογραφή του μαέστρου Ευάγγελου Ασημακόπουλου και είναι «Το Παιδικό Βιβλίο της Κιθάρας». Κι αυτό καλύπτει τους μαθητές του δημοτικού.

Επίσης, καλά βιβλία που έχω ξεφυλλίσει ή και δουλέψει, είναι:

  • «το αλφαβητάρι της κιθάρας» του Τάσου Δέλιου
  • «το πρώτο μου βιβλίο για κιθάρα» του Ιάκωβου Κολανιάν
  • «ο μαγικός κόσμος της κιθάρας» του Κώστα Παρισιάδη
  • «ταξίδι στην κιθαροχώρα» της Κατερίνας Βαφειάδου

Διαβάστε ακόμη:

η κιθάρα στο ίντερνετ
κουίζ για μικρούς κιθαριστές

στο θρυλικό και ανανεωμένο «tar» ένα ρεπορτάζ από τις «σελίδες κιθάρας»

Η αναδημοσίευση στο tar ενός ρεπορτάζ που έφτιαξα για το μικρό κιθαριστικό μου μπλογκ, τις «σελίδες κιθάρας», είναι ένα ξεχωριστό και τιμητικό για μένα γεγονός. Το tar, στη δεκαετία του ’80, ήταν περιοδικό. Το αγοράζαμε, όλοι όσοι αγαπούσαμε την κιθάρα και μαθαίναμε νέα που τότε ήταν δυσεύρετα, το «ξεκοκαλίζαμε». Ήταν μια σπουδαία πρωτοβουλία του Νότη Μαυρουδή το περιοδικό tar, που συνεχίζεται ως σήμερα, όχι σε έντυπη μορφή, όπως κάποτε, αλλά σε ηλεκτρονική. Το tar έχει μετασχηματισθεί σε ιστότοπο, ο οποίος μάλιστα προ ημερών απέκτησε τη φρεσκάδα που του χρειαζόταν και είναι αισθητικά πολύ πιο ελκυστικός και φιλικός στους αναγνώστες.

Είμαι επαγγελματίας δημοσιογράφος, μέλος της ΕΣΗΕΑ, εδώ και τρεις δεκαετίες. Σε αυτή τη διαδρομή, έχω δει δημοσιευμένα χιλιάδες δικά μου ρεπορτάζ, σε εσωτερικές και πρώτες σελίδες εφημερίδων και περιοδικών. Οπότε είμαι εξοικειωμένος, λόγω της φύσης του δουλειάς αυτής, με τα δημοσιευμένα κείμενα, όπως οι διακεκριμένοι κιθαριστές, είναι εξοικειωμένοι να ηχογραφούν ή να παίζουν με σύνολα και ορχήστρες.

Απλά και ειλικρινά, ευχαριστώ τον διακεκριμένο κιθαριστή Κώστα Γρηγορέα που είναι διαχειριστής και αρχισυντάκτης της σελίδας tar και το διευθυντή της σελίδας Νότη Μαυρουδή, που θέλησαν να αναδημοσιεύσουν κάτι από αυτό εδώ το μπλογκ. Δεν είναι και λίγο να βλέπεις το όνομά σου δίπλα σε υπογραφές όπως του Ασημακόπουλου, του Μαυρουδή, του Γρηγορέα… Ιδού ο σύνδεσμος του ρεπορτάζ στο tar!

«κιθάρα-εξπρές»: ένα αμφιλεγόμενο πρόγραμμα του ΚΠΙΣΝ

Έχουμε πληροφορηθεί ότι τα τελευταία χρόνια προσφέρεται ένα αμφιλεγόμενο πρόγραμμα εκμάθησης κιθάρας: ο χαρακτηρισμός «αμφιλεγόμενο» είναι μάλλον ήπιος. Ας μην ξεκινήσουμε όμως με συμπεράσματα ή με την άποψή μας και ας περιγράψουμε αυτό το πρόγραμμα.

Λέγεται «κιθάρα-εξπρές«. Είναι ομαδικό μάθημα, προσφέρεται δωρεάν και διοργανώνεται από την Εθνική Λυρική Σκηνή και το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και απευθύνεται σε ενήλικες (ο τίτλος του δείχνει ότι απευθύνεται σε ηλικιακές ομάδες πέριξ των 65 ετών).

Για να παίξεις κιθάρα, πρέπει πρώτα να κουρδιστεί η κιθάρα σε open G minor. Δηλαδή οι ανοιχτές χορδές, ξεκινώντας από την έκτη χορδή προς την πρώτη, είναι: D, G, D, G, Bb, D. Υπάρχουν και διδάσκονται δύο τρόποι να ακουστεί μια ελάσσονα ή μείζονα συγχορδία. Για την ελάσσονα, απλά χρησιμοποιείται μπαρέ… σκέτο. Δηλαδή ένα μπαρέ στο δεύτερο τάστο είναι Am, ένα μπαρέ στο πέμπτο τάστο είναι Cm κλπ. Για μια μείζονα συγχορδία, εκτός από το μπαρέ, πρέπει να πατήσουμε με το δεύτερο δάχτυλο τη δεύτερη χορδή και τίποτε άλλο.

Τα γράφω όλα αυτά και σκέφτομαι ότι είναι για γέλια και για κλάματα το πρόγραμμα, και πείτε μου αν κάνω λάθος. Προφανώς υπάρχουν αντισυμβατικά ή εναλλακτικά κουρδίσματα που προσφέρουν κατά περίπτωση, υπάρχουν και εναλλακτικοί ή και συμπληρωματικοί τρόποι «διδασκαλίας» – τα γνωστά «ακόρντα» με τα κουτάκια, οι ταμπλατούρες, χίλια πράγματα έχω ακούσει. Αυτό το πράγμα όμως, προσωπικά, δεν μπορώ να το χωνέψω πως είναι δυνατόν να σημαίνει «μαθαίνω κιθάρα».

Και πως το έμαθα αυτό; Μια μέρα, ένας φίλος καθηγητής πιάνου στο ωδείο που εργάζομαι, δέχθηκε μια ομάδα κυριών με κιθάρες και μου ζήτησε να ανέβω στον τρίτο όροφο να τις κουρδίσω γιατί επρόκειτο να παίξουν κάτι όλοι μαζί και να τραγουδήσουν. Παίρνω την πρώτη κιθάρα, λέω δε μπορεί. Παίρνω μια δεύτερη, το ίδιο. Ώσπου μια από τις κυρίες μου είπε: «Ξέρετε, εμείς, κάνουμε μάθημα στο Νιάρχο, υπάρχει ένα δωρεάν πρόγραμμα που λέγεται κιθάρα εξπρές και κουρδίζουμε αλλιώς τις κιθάρες μας».

«Πως τις κουρδίζετε;» ρωτάω και μου έδειξαν το ντοσιέ τους. Από το οποίο έχω κρατήσει φωτοτυπίες για του λόγου το αληθές:

Έχω επίγνωση ότι γράφω για ένα πρόγραμμα που δεν το προτείνει ο οποιοσδήποτε, αλλά το διοργανώνει η Εθνική Λυρική Σκηνή και το Ίδρυμα Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, η προσφορά των οποίων αναμφίβολα είναι μεγάλη. Μην πέσετε να με φάτε, αλλά η γνώμη μου – κι έχω το θάρρος να την εκφράζω – είναι ότι η «κιθάρα εξπρές» που προτείνουν είναι μια παραφωνία στη συνολική πολιτιστική προσφορά τους. Μπορεί και να πέφτω έξω. Κάθε κριτική δεκτή. Επί του προγράμματος και επί του κειμένου μου. – Μιχάλης Βουτσαδάκης (δάσκαλος κλασικής κιθάρας, δημοσιογράφος).

με τις «δύο κιθάρες» του Ορφέα Περίδη και του Μανόλη Ανδρουλιδάκη

Κιθαριστική εκδήλωση διοργανώνεται στην Καλλιθέα: ο Ορφέας Περίδης, δημοφιλής και αγαπημένος τραγουδοποιός και ο κιθαριστής Μανόλης Ανδρουλιδάκης μας περιμένουν τη Δευτέρα 14 Ιουνίου, στο κέντρο της πόλης.

Η συναυλία θα γίνει σε ανοιχτό χώρο δίπλα στην πλατεία Δαβάκη (Μαντζαγριωτάκη και Εσπερίδων), με ελεύθερη είσοδο και ώρα έναρξης στις 21:00, στο πλαίσιο του πολιτιστικού προγράμματος του Δήμου Καλλιθέας.

Για τον κιθαριστή Μανόλη Ανδρουλιδάκη και την πρόσφατη δισκογραφική του δουλειά με πολύ ενδιαφέρουσες διασκευές ελληνικής κινηματογραφικής μουσικής για κιθάρα, διαβάστε και στο ρεπορτάζ με τις νέες κιθαριστικές ηχογραφήσεις.

Αρέσει σε %d bloggers: