ο τρομπετίστας που ζωντάνεψε την αρχαία ελληνική λύρα

Έχει συμβεί ένα θαύμα: ο πρόγονος της κιθάρας που ξέρουμε σήμερα, η αρχαία ελληνική λύρα είναι σήμερα ένα… υπαρκτό όργανο, με ένα, στοιχειώδες έστω, ρεπερτόριο. Υπάρχει ενδιαφέρον γι’ αυτό το όργανο διεθνώς. Και στην Ελλάδα του σήμερα, πετύχαμε την απονομή του πρώτου διπλώματος: με τη βοήθεια μάλιστα του υπουργείου Πολιτισμού που έχει εδώ και δεκαετίες ξεχάσει στα συρτάρια του φλέγοντα θέματα μουσικών σπουδών – καλά, αυτό κι αν είναι θαύμα!

Η αρχαία ελληνική επτάχορδη λύρα

Την Παρασκευή 25 Ιουνίου, λοιπόν, πραγματοποιήθηκαν οι πιο ασυνήθιστες διπλωματικές εξετάσεις με την απονομή του πρώτου διπλώματος αρχαίας ελληνικής επτάχορδης λύρας στον κόσμο, στο Δημοτικό Ωδείο Νίκαιας – Αγίου Ιωάννη Ρέντη!

Υποψήφια του πρώτου διπλώματος ήταν η Ρόζα Φραγκοράπτη, από τη Θεσσαλονίκη, μουσικός και μουσικολόγος με μάστερ πάνω στην Αρχαία Ελληνική Μουσική από το πανεπιστήμιο της Κρεμόνα, η οποία όπως σημειώνει η Διεύθυνση του Ωδείου «μελέτησε με ανεξάντλητο πάθος, αμέτρητες ώρες την αρχαία λύρα, επί τέσσερα συνεχή χρόνια κτίζοντας μια δυνατή τεχνική και επιδεικνύοντας εξαιρετική μουσικότητα«.

Η επιτροπή στο δίπλωμα, ήταν οι διακεκριμένοι κιθαριστές Στέλιος Γκόλγκαρης (καλλιτεχνικός διευθυντής του Δημοτικού Ωδείου Νίκαιας – Ρέντη) και Βασίλης Μαστοράκης, η αρπίστα της Ορχήστρας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Άννα Δερμάνη, ο αρπιστής της ορχήστρας της ΕΡΤ και καθηγητής άρπας του Ωδείου Αθηνών Θοδωρής Ματούλας και ο σολίστας και καθηγητής της Λύρας στην Ακαδημία του Λονδίνου LPMAM Δρ. Νίκος Ξανθούλης.

Το πρόγραμμα των διπλωματικών εξετάσεων της Ρόζας Φραγκοράπτη και ο τίτλος του διπλώματός της

Δείτε πατώντας τα κουμπιά παρακάτω, κάποια πολύ μικρής διάρκειας βίντεο, από το πρόγραμμα των διπλωματικών εξετάσεων της Ρόζας Φραγκοράπτη τα οποία οι «σελίδες κιθάρας» ζήτησαν και ευγενικά μας παραχώρησε ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Δημοτικού Ωδείου Νίκαιας – Ρέντη Στέλιος Γκόλγκαρης.

ποιος είναι ο Νίκος Ξανθούλης

Η αρχαία ελληνική επτάχορδη λύρα, μετά από 1.600 χρόνια σιωπής ακούστηκε πάλι, στις πρώτες παγκοσμίως διπλωματικές εξετάσεις χάρη στις προσπάθειες του Ξανθούλη. Ποιος είναι όμως αυτός ο Ξανθούλης;

Ο Δρ Νίκος Ξανθούλης είναι συνθέτης, Επιστημονικός Συνεργάτης της Ακαδημίας Αθηνών, Καλλιτεχνικός Σύμβουλος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και Αντεπιστέλλον Μέλος του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου της Αμερικής.

Υπηρέτησε για 25 χρόνια ως κορυφαίος Α’ τρομπετίστας της Ορχήστρας της ΕΛΣ από το 1984 έως το 2009. Από το 2009 έως το 2012 υπήρξε  υπεύθυνος των Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του ίδιου οργανισμού.

Ως σολίστ και ως συνθέτης έχει παρουσιασθεί σε πάνω από 30 χώρες. Υπήρξε καλλιτεχνικός διευθυντής των Μουσικών Συνόλων της ΕΡΤ από το 2014 έως το 2015. Διευθυντής στο Δημοτικό Ωδείο Καλαμάτας και στο ΔΗΠΕΘΕ Καλαμάτας. Έχει εκδώσει δεκατρείς προσωπικούς δίσκους και συμμετείχε σε άλλους τέσσερις ομαδικούς.

Συνθετικά έχει ασχοληθεί κυρίως με τις παιδικές όπερες δύο από τις οποίες έχουν ανέβει στην Εθνική Λυρική Σκηνή και με τη μουσική για το Αρχαίο Θέατρο. Έχει συνεργαστεί με την Ασπασία Παπαθανασίου (επί δεκαετία) και με την Άννα Συνοδινού (Φεστιβάλ Αθηνών- Επιδαύρου).

Το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Αμερικής του έχει απονείμει τη διάκριση Kress Luctureship δύο φορές για την έρευνά του πάνω στην Αρχαία Ελληνική Μουσική δύο φορές: το 2012-13 όπως επίσης και για το ακαδημαϊκό έτος 2017-18 κάνοντας διαλέξεις-κοντσέρτα στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της Αμερικής (Berklee College, Stanford, Honolulu κ.α.). Το Νοέμβριο του 2016 προσκλήθηκε και παρουσίασε τη δουλειά του στην Ιστορική Σχολή του Πανεπιστημίου Λομονόσοβ της Μόσχας.

Τα τελευταία δέκα χρόνια έχει αφιερωθεί στη μελέτη της αρχαίας ελληνικής λύρας για την οποία έγραψε το πρώτο σολιστικό έργο μετά από 1600 χρόνια σιωπής, «κοντσέρτο για αρχαία λύρα και συμφωνική ορχήστρα» το οποίο παρουσίασε στην Πολωνία (Γελένια Γκούρα) και στο Βερολίνο ( 30 και 31 Δεκεμβρίου 2015).

Η Αντιγόνη για την οποία έγραψε τη μουσική και παίζεται για 6η συνεχή χρονιά στο θέατρο Luna της Μόσχας συγκαταλέγεται στις 5 καλύτερες κλασικές παραστάσεις της Ρωσίας. Από το 2017 το Κρατικό Μουσικό Θέατρο της Συμφερούπολης ανέβασε τις Τρωάδες με συνοδεία συμφωνικής ορχήστρας και το έργο έχει πλέον συμπεριληφθεί στο ρεπερτόριο του θεάτρου. Το καλοκαίρι του 2018 οι «Τρωάδες» κέρδισαν το θεατρικό Γκραν Πρι της Μόσχας ως η καλύτερη κλασική παράσταση της Ρωσίας.

Το Μάϊο του 2018 παρουσίασε την πρώτη παγκοσμίως μέθοδο εκμάθησης αρχαίας ελληνικής επτάχορδης λύρας σε δίγλωσση έκδοση (ελληνικά – αγγλικά). Τον Μάιο του 2019 έγραψε την μουσική για τον Οιδίποδα Τύραννο που ανέβηκε στο Ακαδημαϊκό Θέατρο του Βλαδιβοστόκ. Το 2020 στο ίδιο θέατρο ανέβηκε η παράσταση «Μαιτρ και Μαργαρίτα» του Μπουλγκάκοβ με δική του μουσική.

Η πρόταση που κατέθεσε στο υπουργείο Πολιτισμού για την αναγνώριση της αρχαίας λύρας ως όργανο ισότιμο με τα άλλα υποστηρίχθηκε από τον καθηγητή Κλασικών Σπουδών της Οξφόρδης Armand D’ Angour, τον πρόεδρο της Παγκόσμιας Εταιρείας για την Αρχαία Ελληνική και Ρωμαϊκή Μουσική (MOISA) καθηγητή Angelo Meriani, την καθηγήτρια διεύθυνσης Ορχήστρας στο Ωδείο Τσαϊκόφσκι, μαέστρο Μαρία Μακσιμτσούκ και τον σπουδαίο ερμηνευτή αρχαίων οργάνων Yerko Lorka.

στο Πεκίνο γεννήθηκε το πάθος για την αρχαία ελληνική λύρα

Ο Δρ. Νίκος Ξανθούλης στην εφημερίδα «Κοινωνική«, είπε για την προσπάθειά του:

«Το 2017 βρέθηκα απεσταλμένος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Πεκίνο να παίξω σε μια συναυλία στην Απαγορευμένη Πόλη. Το Κεντρικό Ωδείο της Κίνας (όπως λέγεται το ανώτατο Μουσικό – Εκπαιδευτικό Ίδρυμα της Κίνας) ζήτησε από την πρεσβεία μας να μεσολαβήσει ούτως ώστε να διδάξω σε ένα τρίωρο σεμινάριο την αρχαία Ελληνική μουσική. Μετά το τέλος του σεμιναρίου με προσέγγισαν πολλοί σπουδαστές και με ρώτησαν που μπορούν να σπουδάσουν λύρα στην Ελλάδα. Έτσι συνειδητοποίησα για πρώτη φορά ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να γίνει το παγκόσμιο κέντρο σπουδής αυτού του οργάνου που μέχρι σήμερα αποτελεί το σύμβολο της Δυτικοευρωπαϊκής Μουσικής και βγαίνει τώρα από την σιωπή μετά από 1600 χρόνια.

Από τότε δούλεψα σκληρά καταγράφοντας όλη αυτήν την δουλειά που έχω κάνει τα τελευταία δέκα χρόνια. Έγραψα μια δίγλωσση μέθοδο εκμάθησης αρχαίας Ελληνικής Επτάχορδης Λύρας και εξέδωσα έναν δίσκο με σόλο λύρα. Ανέβασα τις σημαντικότερες στιγμές της πορείας στο youtube (κοντσέρτα με ορχήστρες, ρεσιτάλ, διαλέξεις σε πάνω από 30 χώρες) και πριν από έναν μήνα υπέγραψα συμβόλαιο με την νέα Ακαδημία του Λονδίνου (London Performance Academy of Music) για διαδικτυακά μαθήματα λύρας αλλά και σύνθεσης. Όμως, θεωρώ πως τα πράγματα πρέπει να γίνονται στη χώρα τους αλλιώς δεν έχουν λόγο ύπαρξης. Έτσι κατέθεσα στο Υπουργείο Πολιτισμού ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα σπουδών αντίστοιχο με τα προγράμματα των άλλων δυτικοευρωπαϊκών οργάνων που διδάσκονται στα ωδεία και στα πανεπιστήμια. Χαίρομαι που υπήρξε άμεση αντίδραση από τις υπηρεσίες του ΥΠΠΟ και άρχισε η διαδικασία αναγνώρισης της λύρας.

Θέλω να ευχαριστήσω από καρδιάς τον Διευθυντή του Δημοτικού Ωδείου Νίκαιας – Αγ. Ιωάννου Ρέντη κύριο Γκόλγκαρη για τον ενθουσιασμό που έδειξε για να οργανωθεί η εξεταστική επιτροπή και ολόκληρη η πλήρης διαδικασία διπλωματικών εξετάσεων. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τόσο δικά μου κομμάτια όσο και άλλων συνθετών που με πολλή αγάπη ανταποκρίνονται στο κάλεσμα για τη δημιουργία ρεπερτορίου. Το ότι οι πρώτες διπλωματικές εξετάσεις της λύρας γίνονται στο Δημαρχείο της Νίκαιας καταδεικνύει την επιθυμία του Δήμου μας να πρωτοπορήσει ενεργά στον Πολιτισμό».

η αρχαία ελληνική λύρα – η δομή, οι έρευνες για το όργανο και η ιστορία του

Ζητήσαμε από τον κ. Ξανθούλη και παραχώρησε ευγενικά στις «σελίδες κιθάρας» ένα τεκμηριωμένο αλλά και απλό κείμενο που να μας πληροφορεί τι είναι αυτή η αρχαία ελληνική λύρα που την ξέρουμε μόνο από φωτογραφίες σε αγγεία και από αρχαία ευρήματα.

Διαβάστε το πολύ ενδιαφέρον αλλά και απλό στην κατανόησή του κείμενο εδώ:

Δημοσιεύτηκε από τον mvoutsadakis

μουσικός (δάσκαλος κλασσικής κιθάρας) και δημοσιογράφος (συντάκτης εφημερίδων) - musician (guitar teacher) and journalist (newspaper editor)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: